اصول یازدهگانه طریقت نقشبندی

بنای طریقت نقشبندی بر یازده عبارت است . این یازده عبارت فارسی که به همین هیأت و صورت در متون عربی و ترکی نیز به کار رفته است ، عبارت است از :

هوش در دم ، نظر بر قدم ، سفر در وطن ، خلوت در انجمن ، یاد کرد ، بازگشت ، نگاهداشت ، یادداشت ، وقوف عددی ، وقوف زمانی و  وقوف قلبی. و اینک با استفاده از آثار نقشبندیه و اقوال مشایخ این طریقه مختصرا به شرح آن کلمات می پردازیم :

1ـ هوش در دم :

هوش دردم آن است که ( هر نفسی که از درون برآید باید که از سر حضور و آگاهی باشد و غفلت به آن راه نیابد ).

حضرت خواجه بهاءالدین فرموده اند که :( بنای کار سالک را بر ساعت کرده اند تا دریابنده ی نفس شود که به حضور می گذرد یا به بر رفت ). ونیز (بنای کار در این راه بر نفس می باید کرد. چنانکه اشتغال به وظیفه اهم زمان حال از تذکر ماضی و تفکر در مستقبل مشغول گرداند و نفس را نگذارد که ضایع گردد و در خرق و دخول نفس و حفظ مابین النفسین سعی نماید که به غفلت فرو نرود و برنیاید).